કેલ્શિયમ સલ્ફેટ $(CaSO_{4} \cdot \frac{1}{2} H_{2} O)$ (પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ) ની બનાવટ,ગુણધર્મો અને ઉપયોગો લખો.

(N/A) બનાવટ: તે કેલ્શિયમ સલ્ફેટનું હેમિહાઇડ્રેટ છે. તે ત્યારે મળે છે જ્યારે જીપ્સમ $(CaSO_{4} \cdot 2 H_{2} O)$ ને $393 \ K$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે.
$2(CaSO_{4} \cdot 2 H_{2} O) \rightarrow 2(CaSO_{4}) \cdot H_{2} O + 3 H_{2} O$
$393 \ K$ થી ઉપરના તાપમાને,સ્ફટિકીકરણનું પાણી બાકી રહેતું નથી અને નિર્જળ કેલ્શિયમ સલ્ફેટ $(CaSO_{4})$ બને છે. આને 'ડેડ બર્ન્ટ પ્લાસ્ટર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગુણધર્મો: તેમાં પાણી સાથે સેટ થવાનો નોંધપાત્ર ગુણધર્મ છે. પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી સાથે મિશ્રણ કરવા પર,તે એક પ્લાસ્ટિક જેવો જથ્થો બનાવે છે જે $5$ થી $15$ મિનિટમાં સખત ઘન પદાર્થમાં ફેરવાય છે.
ઉપયોગો: $(i)$ પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસનો સૌથી મોટો ઉપયોગ બાંધકામ ઉદ્યોગમાં તેમજ પ્લાસ્ટર તરીકે થાય છે. $(ii)$ તેનો ઉપયોગ હાડકાના ફ્રેક્ચર અથવા મચકોડ હોય તેવા અંગના અસરગ્રસ્ત ભાગને સ્થિર કરવા માટે થાય છે. $(iii)$ તેનો ઉપયોગ દંત ચિકિત્સામાં,સુશોભનના કામમાં અને મૂર્તિઓ તથા પૂતળાંના બીબાં બનાવવા માટે પણ થાય છે.