કાર્બન તેના સમૂહના અન્ય સભ્યોથી શા માટે અલગ પડે છે? સમજાવો.

(A) અન્ય સમૂહોના પ્રથમ સભ્યની જેમ,કાર્બન પણ તેના સમૂહના બાકીના સભ્યોથી અલગ પડે છે. આ તેના નાના કદ,ઉચ્ચ વિદ્યુતઋણતા,ઉચ્ચ આયનીકરણ એન્થાલ્પી અને $d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે છે.
કાર્બનમાં,બંધ બનાવવા માટે માત્ર $s$ અને $p$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ છે અને તેથી,તે તેની આસપાસ માત્ર ચાર ઇલેક્ટ્રોન જોડીને સમાવી શકે છે.
આ મહત્તમ સહસંયોજકતાને ચાર સુધી મર્યાદિત કરે છે,જ્યારે અન્ય સભ્યો $d$-કક્ષકોની હાજરીને કારણે તેમની સહસંયોજકતા વિસ્તૃત કરી શકે છે.
કાર્બન પાસે પોતાની સાથે અને નાના કદ અને ઉચ્ચ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતા અન્ય પરમાણુઓ સાથે $p\pi-p\pi$ મલ્ટિપલ બંધ બનાવવાની અનન્ય ક્ષમતા છે. મલ્ટિપલ બંધનનાં ઉદાહરણોમાં $C=C$,$C \equiv C$,$C=O$,$C=S$ અને $C \equiv N$ નો સમાવેશ થાય છે.
ભારે તત્વો $p\pi-p\pi$ બંધ બનાવતા નથી કારણ કે તેમની પરમાણુ કક્ષકો ખૂબ મોટી અને પ્રસરિત હોય છે જેથી અસરકારક ઓવરલેપિંગ થઈ શકતું નથી.
કાર્બન પરમાણુઓ સાંકળો અને વલયો બનાવવા માટે સહસંયોજક બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાવાની વૃત્તિ ધરાવે છે. આ ગુણધર્મને કેટેનેશન કહેવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $C-C$ બંધ ખૂબ જ મજબૂત હોય છે. સમૂહમાં નીચે જતાં કદ વધે છે અને વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે,અને તેથી,કેટેનેશન દર્શાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે. આ બંધ એન્થાલ્પીના મૂલ્યો પરથી સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
કેટેનેશનનો ક્રમ $C \gg Si > Ge \approx Sn$ છે. લેડ કેટેનેશન દર્શાવતું નથી. કેટેનેશન અને $p\pi-p\pi$ બંધ નિર્માણના ગુણધર્મને કારણે,કાર્બન અપરરૂપો દર્શાવવા માટે સક્ષમ છે.