પોલિપ્રોટિક એસિડ એટલે શું? પોલિપ્રોટિક એસિડના ઉદાહરણો આપો અને તેનું આયનીકરણ સમજાવો.

પોલિપ્રોટિક એસિડ: જે એસિડના અણુ દીઠ એક કરતા વધુ આયનીકરણ પામી શકે તેવા પ્રોટોન હોય,તેને પોલિપ્રોટિક અથવા પોલીબેઝિક એસિડ કહેવાય છે.
ડાયપ્રોટિક એસિડ: જે એસિડના અણુ દીઠ બે આયનીકરણ પામી શકે તેવા પ્રોટોન હોય,તેને ડાયબેઝિક અથવા ડાયપ્રોટિક એસિડ કહેવાય છે.
ડાયપ્રોટિક એસિડ $(H_2X)$ માટે સામાન્ય આયનીકરણ:
$H_2X_{(aq)} \rightleftharpoons 2H^+_{(aq)} + X^{2-}_{(aq)}$
આયનીકરણ બે તબક્કામાં થાય છે:
$(i) H_2X + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + HX^- \quad K_{a1}$
$(ii) HX^- + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + X^{2-} \quad K_{a2}$
અહીં,$K_{a1} > K_{a2}$ અને કુલ વિયોજન અચળાંક $K_a = K_{a1} \times K_{a2}$ થાય છે.
ડાયપ્રોટિક એસિડના ઉદાહરણો: ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4)$,સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$,કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ અને સલ્ફ્યુરસ એસિડ $(H_2SO_3)$.
ટ્રાયપ્રોટિક એસિડના ઉદાહરણો: ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ અને સાઇટ્રિક એસિડ.
પોલિપ્રોટિક એસિડના દ્રાવણમાં,$H_2A$,$HA^-$,અને $A^{2-}$ જેવી વિવિધ એસિડિક સ્પીસીઝનું મિશ્રણ સંતુલનમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.