હાઇડ્રાઇડ્સ એટલે શું? તેના પ્રકારો જણાવી સમજાવો.
(N/A) ડાયહાઇડ્રોજન,અમુક ચોક્કસ પ્રતિક્રિયા પરિસ્થિતિઓમાં,નિષ્ક્રિય વાયુઓ સિવાયના લગભગ તમામ તત્વો સાથે જોડાઈને દ્વિઅંગી સંયોજનો બનાવે છે,જેને હાઇડ્રાઇડ્સ કહેવામાં આવે છે.
જો $E$ એ તત્વની સંજ્ઞા હોય,તો હાઇડ્રાઇડને $EH_{x}$ (દા.ત.,$MgH_{2}$) અથવા $E_{m}H_{n}$ (દા.ત.,$B_{2}H_{6}$) તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
હાઇડ્રાઇડ્સને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$(i)$ આયનીય અથવા ક્ષારીય હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ડાયહાઇડ્રોજનના સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક સંયોજનો છે જે મોટાભાગના $s$-બ્લોક તત્વો સાથે બને છે જે અત્યંત વિદ્યુતધન લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$(ii)$ સહસંયોજક અથવા આણ્વીય હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ડાયહાઇડ્રોજનના સંયોજનો છે જે મોટાભાગના $p$-બ્લોક તત્વો સાથે બને છે.
$(iii)$ ધાત્વીય અથવા બિન-સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ઘણા $d$-બ્લોક અને $f$-બ્લોક તત્વો દ્વારા રચાય છે. આ હાઇડ્રાઇડ્સ ઘણીવાર બિન-સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક હોય છે,જેમાં હાઇડ્રોજનની ઉણપ હોય છે.
જો $E$ એ તત્વની સંજ્ઞા હોય,તો હાઇડ્રાઇડને $EH_{x}$ (દા.ત.,$MgH_{2}$) અથવા $E_{m}H_{n}$ (દા.ત.,$B_{2}H_{6}$) તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
હાઇડ્રાઇડ્સને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$(i)$ આયનીય અથવા ક્ષારીય હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ડાયહાઇડ્રોજનના સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક સંયોજનો છે જે મોટાભાગના $s$-બ્લોક તત્વો સાથે બને છે જે અત્યંત વિદ્યુતધન લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$(ii)$ સહસંયોજક અથવા આણ્વીય હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ડાયહાઇડ્રોજનના સંયોજનો છે જે મોટાભાગના $p$-બ્લોક તત્વો સાથે બને છે.
$(iii)$ ધાત્વીય અથવા બિન-સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક હાઇડ્રાઇડ્સ: આ ઘણા $d$-બ્લોક અને $f$-બ્લોક તત્વો દ્વારા રચાય છે. આ હાઇડ્રાઇડ્સ ઘણીવાર બિન-સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક હોય છે,જેમાં હાઇડ્રોજનની ઉણપ હોય છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેનામાંથી કઈ પ્રતિક્રિયાઓની જોડી જળવિભાજન (hydrolysis) પર નીપજ તરીકે $H_2$ વાયુ આપે છે?
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો:
$i$. હાઇડ્રોજનની ફ્લોરિન સાથેની પ્રક્રિયા અંધારામાં પણ થાય છે.
$ii$. હેબર પદ્ધતિ દ્વારા એમોનિયાનું ઉત્પાદન એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે.
$iii$. $HF$ એ ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ હાઇડ્રાઇડ છે.
$i$. હાઇડ્રોજનની ફ્લોરિન સાથેની પ્રક્રિયા અંધારામાં પણ થાય છે.
$ii$. હેબર પદ્ધતિ દ્વારા એમોનિયાનું ઉત્પાદન એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે.
$iii$. $HF$ એ ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ હાઇડ્રાઇડ છે.
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો:
$(I)$ કેલ્ગોનનું સૂત્ર $Na_6(PO_3)_6$ છે.
$(II)$ વપરાઈ ગયેલ પરમ્યુટિટને જલીય $KCl$ દ્રાવણ દ્વારા પુનઃજીવિત કરવામાં આવે છે.
$(III)$ કેલ્શિયમ સ્ટીઅરેટ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
$(IV)$ બરફના સ્ફટિકોમાં,દરેક ઓક્સિજન ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓથી ઘેરાયેલું હોય છે.
$(I)$ કેલ્ગોનનું સૂત્ર $Na_6(PO_3)_6$ છે.
$(II)$ વપરાઈ ગયેલ પરમ્યુટિટને જલીય $KCl$ દ્રાવણ દ્વારા પુનઃજીવિત કરવામાં આવે છે.
$(III)$ કેલ્શિયમ સ્ટીઅરેટ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
$(IV)$ બરફના સ્ફટિકોમાં,દરેક ઓક્સિજન ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓથી ઘેરાયેલું હોય છે.
ધાતુઓ પર પાણી અથવા મંદ ખનિજ એસિડની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
Easy
View Solutionનીચેની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ પૂર્ણ કરો:
$(i) \ PbS_{(s)} + H_2O_{2_{(aq)}} \to $
$(ii) \ MnO_{4_{(aq)}}^{-} + H_2O_{2_{(aq)}} \to $
$(iii) \ CaO_{(s)} + H_2O_{(g)} \to $
$(iv) \ AlCl_{3_{(g)}} + H_2O_{(l)} \to $
$(v) \ Ca_3N_{2_{(s)}} + H_2O_{(l)} \to $
ઉપરની પ્રતિક્રિયાઓને $(a)$ જળવિભાજન (hydrolysis),$(b)$ રેડોક્ષ (redox) અને $(c)$ જલીયકરણ (hydration) પ્રતિક્રિયાઓમાં વર્ગીકૃત કરો.
$(i) \ PbS_{(s)} + H_2O_{2_{(aq)}} \to $
$(ii) \ MnO_{4_{(aq)}}^{-} + H_2O_{2_{(aq)}} \to $
$(iii) \ CaO_{(s)} + H_2O_{(g)} \to $
$(iv) \ AlCl_{3_{(g)}} + H_2O_{(l)} \to $
$(v) \ Ca_3N_{2_{(s)}} + H_2O_{(l)} \to $
ઉપરની પ્રતિક્રિયાઓને $(a)$ જળવિભાજન (hydrolysis),$(b)$ રેડોક્ષ (redox) અને $(c)$ જલીયકરણ (hydration) પ્રતિક્રિયાઓમાં વર્ગીકૃત કરો.
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo