સક્રિય પ્રતિકારકતા (Active immunity) અને નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા (Passive immunity) એટલે શું?

(N/A) $(1)$ સક્રિય પ્રતિકારકતા: જ્યારે યજમાનને એન્ટિજેન્સનો સામનો કરવો પડે છે,જે જીવંત કે મૃત સૂક્ષ્મજીવો અથવા અન્ય પ્રોટીનના સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે,ત્યારે યજમાનના શરીરમાં એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન થાય છે. આ પ્રકારની પ્રતિકારકતાને સક્રિય પ્રતિકારકતા કહેવામાં આવે છે. તે ધીમી છે અને તેનો સંપૂર્ણ અસરકારક પ્રતિભાવ આપવામાં સમય લાગે છે. રસીકરણ દરમિયાન જાણીજોઈને સૂક્ષ્મજીવો દાખલ કરવા અથવા કુદરતી ચેપ દરમિયાન શરીરમાં ચેપી સજીવો પ્રવેશવાથી સક્રિય પ્રતિકારકતા પ્રેરાય છે.
$(2)$ નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા: જ્યારે શરીરને વિદેશી એન્ટિજેન્સ કે એજન્ટો સામે રક્ષણ આપવા માટે તૈયાર એન્ટિબોડીઝ સીધા આપવામાં આવે છે,ત્યારે તેને નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા કહેવામાં આવે છે. સ્તનપાનના શરૂઆતના દિવસોમાં માતા દ્વારા સ્ત્રવતું પીળાશ પડતું પ્રવાહી કોલોસ્ટ્રમ (નવશેષ દૂધ) શિશુઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં એન્ટિબોડીઝ $(IgA)$ ધરાવે છે. ગર્ભ પણ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ (placenta) દ્વારા માતા પાસેથી કેટલાક એન્ટિબોડીઝ $(IgG)$ મેળવે છે.