કણોની સિસ્ટમની ગતિનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની ગતિ અને દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષ ગતિમાં વિભાજન:
$(a)$ સાબિત કરો કે $p = \sum p_{i}^{\prime} + M V$,જ્યાં $p$ એ સિસ્ટમનું કુલ વેગમાન છે,$p_{i}^{\prime} = m_{i} v_{i}^{\prime}$,અને $v_{i}^{\prime}$ એ $i^{th}$ કણનો દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષ વેગ છે. દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે $\sum p_{i}^{\prime} = 0$.
$(b)$ સાબિત કરો કે $K = K^{\prime} + \frac{1}{2} M V^{2}$,જ્યાં $K$ એ સિસ્ટમની કુલ ગતિઊર્જા છે,$K^{\prime}$ એ દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષ સિસ્ટમની કુલ ગતિઊર્જા છે,અને $\frac{1}{2} M V^{2}$ એ સમગ્ર સિસ્ટમના સ્થાનાંતરની ગતિઊર્જા છે.
$(c)$ સાબિત કરો કે $L = L^{\prime} + R \times M V$,જ્યાં $L^{\prime} = \sum r_{i}^{\prime} \times p_{i}^{\prime}$ એ દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની આસપાસ સિસ્ટમનું કોણીય વેગમાન છે. નોંધો કે $r_{i}^{\prime} = r_{i} - R$.
$(d)$ સાબિત કરો કે $\frac{d L^{\prime}}{d t} = \sum r_{i}^{\prime} \times \frac{d p_{i}^{\prime}}{d t}$. વધુમાં,સાબિત કરો કે $\frac{d L^{\prime}}{d t} = \tau_{ext}^{\prime}$,જ્યાં $\tau_{ext}^{\prime}$ એ દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની આસપાસ સિસ્ટમ પર લાગતા તમામ બાહ્ય ટોર્કનો સરવાળો છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ધારો કે $m_{i}$ એ દળ છે અને $v_{i}$ એ $i^{th}$ કણનો વેગ છે. દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષ વેગ $v_{i}^{\prime} = v_{i} - V$ છે,તેથી $v_{i} = v_{i}^{\prime} + V$. કુલ વેગમાન $p = \sum m_{i} v_{i} = \sum m_{i}(v_{i}^{\prime} + V) = \sum m_{i} v_{i}^{\prime} + V \sum m_{i} = \sum p_{i}^{\prime} + MV$. કારણ કે $\sum m_{i} r_{i}^{\prime} = 0$,વિકલન કરતા $\sum m_{i} v_{i}^{\prime} = \sum p_{i}^{\prime} = 0$ મળે છે.
$(b)$ $K = \sum \frac{1}{2} m_{i} v_{i}^{2} = \sum \frac{1}{2} m_{i} (v_{i}^{\prime} + V) \cdot (v_{i}^{\prime} + V) = \sum \frac{1}{2} m_{i} v_{i}^{\prime 2} + \sum m_{i} v_{i}^{\prime} \cdot V + \sum \frac{1}{2} m_{i} V^{2} = K^{\prime} + V \cdot (\sum p_{i}^{\prime}) + \frac{1}{2} M V^{2}$. કારણ કે $\sum p_{i}^{\prime} = 0$,તેથી $K = K^{\prime} + \frac{1}{2} M V^{2}$.
$(c)$ $L = \sum r_{i} \times p_{i} = \sum (R + r_{i}^{\prime}) \times m_{i} (V + v_{i}^{\prime}) = \sum (R \times m_{i} V + R \times m_{i} v_{i}^{\prime} + r_{i}^{\prime} \times m_{i} V + r_{i}^{\prime} \times m_{i} v_{i}^{\prime}) = R \times MV + R \times (\sum p_{i}^{\prime}) + (\sum m_{i} r_{i}^{\prime}) \times V + L^{\prime}$. કારણ કે $\sum p_{i}^{\prime} = 0$ અને $\sum m_{i} r_{i}^{\prime} = 0$,તેથી $L = L^{\prime} + R \times MV$.
$(d)$ $\frac{d L^{\prime}}{d t} = \frac{d}{d t} \sum (r_{i}^{\prime} \times p_{i}^{\prime}) = \sum (v_{i}^{\prime} \times p_{i}^{\prime}) + \sum (r_{i}^{\prime} \times \frac{d p_{i}^{\prime}}{d t})$. કારણ કે $v_{i}^{\prime} \times (m_{i} v_{i}^{\prime}) = 0$,તેથી $\frac{d L^{\prime}}{d t} = \sum r_{i}^{\prime} \times F_{i}^{\prime} = \tau_{ext}^{\prime}$.

Explore More

Similar Questions

$N$ કણોની એક સિસ્ટમ કોઈપણ બાહ્ય બળોથી મુક્ત છે. સિસ્ટમના વ્યક્તિગત કણોના વેગમાનના મૂલ્યોના સરવાળા માટે નીચેનામાંથી શું સાચું હોવું જોઈએ?

કણોની સિસ્ટમનું કુલ વેગમાન શું છે?

$L$ લંબાઈ અને $M$ દળનો એક સમાન સળિયો લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર મૂકવામાં આવ્યો છે. $v$ વેગથી ગતિ કરતો $m$ દળનો એક કણ સળિયાના એક છેડા પર લંબરૂપે અથડાય છે અને સ્થિર થઈ જાય છે. અથડામણ પછી સળિયાના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો વેગ કેટલો હશે?

Difficult
View Solution

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: ઘણા કણોની યાંત્રિક પ્રણાલી માટે,કુલ ગતિઊર્જા એ તમામ કણોની ગતિઊર્જાનો સરવાળો છે.
વિધાન $II$: કુલ ગતિઊર્જાને ઉગમબિંદુની સાપેક્ષે દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની ગતિઊર્જા અને સંદર્ભ તરીકે દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષે તમામ કણોની ગતિઊર્જાના સરવાળા તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

કણોના તંત્ર માટે નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$A$: તંત્રનું રેખીય વેગમાન શૂન્ય છે.
$B$: તંત્રની ગતિઊર્જા શૂન્ય છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo