પાતળા બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા સમતલ તરંગ અગ્રનું વક્રીભવન સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિમાં પાતળા બહિર્ગોળ લેન્સ પર આપાત થતા સમાંતર પ્રકાશના કિરણપુંજનું સમતલ તરંગ અગ્ર $XY$ દર્શાવેલ છે. લેન્સમાંથી બહાર આવતા કિરણો બીજા મુખ્ય કેન્દ્ર $F$ પર કેન્દ્રિત થાય છે.
આ કિરણોને અનુરૂપ વક્રીભૂત તરંગ અગ્ર દોરવા માટે,કેન્દ્ર $F$ ને કેન્દ્ર તરીકે લઈને વર્તુળનો ચાપ દોરવો જોઈએ. આકૃતિમાં દર્શાવેલ ચાપ $X^{\prime}Y^{\prime}$ કોઈ ચોક્કસ સમયે વક્રીભૂત તરંગ અગ્ર દર્શાવે છે.
અહીં,લેન્સના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા પ્રકાશના કિરણ દ્વારા કાપેલું અંતર ($B$ થી $b$) એ લેન્સની ધાર પાસેથી પસાર થતા કિરણો દ્વારા કાપેલા અંતર ($A$ થી $a$ અને $C$ થી $c$) કરતા વધારે છે. લેન્સના દ્રવ્યમાં પ્રકાશની ઝડપ હવા કરતા ઓછી હોવાથી,તરંગ અગ્રનો મધ્ય ભાગ ધાર કરતા વધુ વિલંબિત થાય છે. પરિણામે,તરંગ અગ્ર પરનું બિંદુ $b$ એ બિંદુઓ $a$ અને $c$ ની પાછળ રહી જાય છે,જેનાથી ગોલીય અભિસારી તરંગ અગ્ર રચાય છે.

Explore More

Similar Questions

ઉનાળાની ગરમ રાત્રે,હવાનો વક્રીભવનાંક જમીન પાસે સૌથી ઓછો હોય છે અને જમીનથી ઊંચાઈ સાથે વધે છે. જ્યારે પ્રકાશના કિરણને સમક્ષિતિજ દિશામાં મોકલવામાં આવે છે,ત્યારે હ્યુજન્સના સિદ્ધાંત મુજબ આપણે એવા નિષ્કર્ષ પર આવી શકીએ છીએ કે જેમ તે આગળ વધે છે,તેમ પ્રકાશનું કિરણ

પ્રકાશના ઇતિહાસ અને સ્વભાવ અંગે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન-$I$: પ્રિઝમમાંથી પસાર થયા પછી સમતલ તરંગ સમતલ તરંગ જ રહે છે,પરંતુ નાના પિનહોલમાંથી પસાર થતા તે ગોલીય તરંગ બની શકે છે.
વિધાન-$II$: સ્લિટમાંથી બહાર આવતા ગોલીય તરંગની વક્રતા સ્લિટની પહોળાઈ વધારવાથી વધશે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.

શરૂઆતમાં,સમાંતર નળાકારીય તરંગો $\mu(I) = \mu_0 + \mu_2 I$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં ગતિ કરે છે,જ્યાં $\mu_0$ અને $\mu_2$ એ ધન અચળાંકો છે અને $I$ એ તીવ્રતા છે. જેમ ત્રિજ્યા વધે છે તેમ તીવ્રતા ઘટે છે. જ્યારે તે બીજા માધ્યમમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે શું થાય છે?

Difficult
View Solution

તરંગાગ્ર (wavefront) અને તેના પ્રકારો સમજાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo