રુધિર જામવાની (coagulation) પ્રક્રિયા સમજાવો.

(N/A) રુધિર જામવાની પ્રક્રિયા એ ઈજાના પ્રતિભાવમાં થતી એક રક્ષણાત્મક પ્રક્રિયા છે,જે શરીરના વધુ પડતા રુધિરના વ્યયને અટકાવે છે.
ગંઠાઈ ગયેલું રુધિર મુખ્યત્વે $Fibrins$ નામના તંતુઓના જાળાનું બનેલું હોય છે,જેમાં રુધિરના મૃત અને ક્ષતિગ્રસ્ત કોષો ફસાઈ જાય છે.
$Fibrins$ નું નિર્માણ રુધિરરસમાં રહેલા નિષ્ક્રિય $Fibrinogens$ ના $Thrombin$ ઉત્સેચક દ્વારા રૂપાંતરણથી થાય છે.
$Thrombins$ નું નિર્માણ રુધિરરસમાં રહેલા નિષ્ક્રિય $Prothrombin$ માંથી $Thrombokinase$ નામના ઉત્સેચક સંકુલની મદદથી થાય છે.
પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$Prothrombin \xrightarrow{Thrombokinase} Thrombin$
$Fibrinogen \xrightarrow{Thrombin} Fibrin$
આ પ્રક્રિયામાં રુધિરરસમાં નિષ્ક્રિય અવસ્થામાં રહેલા વિવિધ ગંઠન કારકો (clotting factors) ની શ્રેણીબદ્ધ ઉત્સેચકીય પ્રતિક્રિયાઓ સામેલ છે.
કોઈપણ ઈજા કે આઘાત રુધિરના ત્રાકકણો (platelets) ને ઉત્તેજિત કરે છે,જે અમુક કારકો મુક્ત કરે છે અને રુધિર જામવાની પ્રક્રિયાને સક્રિય કરે છે.
$Calcium$ આયનો $(Ca^{2+})$ રુધિર જામવાની પ્રક્રિયામાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.