પરમાણુ વિખંડનની ઘટના સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
પરમાણુ વિખંડન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ભારે ન્યુક્લિયસ $(A > 230)$ પર ન્યુટ્રોનનો મારો ચલાવવામાં આવે છે,જેના કારણે તે લગભગ સમાન દળ ધરાવતા બે નાના ન્યુક્લિયસમાં વિભાજિત થાય છે અને સાથે ન્યુટ્રોન તથા પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉર્જા મુક્ત થાય છે.
ન્યુટ્રોન વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ હોવાથી,જ્યારે તે ધનભારિત ન્યુક્લિયસની નજીક જાય છે ત્યારે તેને કુલંબ અપાકર્ષણ બળનો સામનો કરવો પડતો નથી. આથી,તે વિખંડન પ્રેરવા માટે શ્રેષ્ઠ પ્રક્ષેપ્ય છે.
જ્યારે એક ધીમો ન્યુટ્રોન $^{235}_{92}U$ ન્યુક્લિયસ સાથે અથડાય છે,ત્યારે તે અસ્થાયી $^{236}_{92}U$ ન્યુક્લિયસ બનાવે છે,જે પછી વિખંડન પામે છે. તેની લાક્ષણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
${ }_{92}^{235} U + { }_{0}^{1} n \rightarrow { }_{92}^{236} U \rightarrow { }_{56}^{144} Ba + { }_{36}^{89} Kr + 3({ }_{0}^{1} n) + Q$
અન્ય સંભવિત વિખંડન નીપજો નીચે મુજબ છે:
${ }_{92}^{235} U + { }_{0}^{1} n \rightarrow { }_{92}^{236} U \rightarrow { }_{51}^{133} Sb + { }_{41}^{99} Nb + 4({ }_{0}^{1} n) + Q$
${ }_{92}^{235} U + { }_{0}^{1} n \rightarrow { }_{92}^{236} U \rightarrow { }_{54}^{140} Xe + { }_{38}^{94} Sr + 2({ }_{0}^{1} n) + Q$
વિખંડન ટુકડાઓ સામાન્ય રીતે રેડિયોએક્ટિવ હોય છે અને ક્રમિક $\beta$-કણોના ઉત્સર્જન દ્વારા સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરે છે.
આ પ્રતિક્રિયાઓમાં ઉત્પન્ન થતા ન્યુટ્રોન ઝડપી હોય છે,જેની ઉર્જા લગભગ $2 \text{ MeV}$ હોય છે.
અહીં $Q$ એ મુક્ત થતી ઉર્જા દર્શાવે છે,જે પ્રતિ વિખંડન લગભગ $200 \text{ MeV}$ જેટલી હોય છે. આ ઉર્જા મુખ્યત્વે વિખંડન ટુકડાઓની ગતિ ઉર્જા અને $\gamma$-કિરણો તરીકે મુક્ત થાય છે.

Explore More

Similar Questions

ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયા ઊંચા તાપમાને થાય છે કારણ કે

ધારો કે સ્થિર અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં રહેલું ${ }_{88}^{226} Ra$ ન્યુક્લિયસ તેના ઉત્તેજિત અવસ્થામાં રહેલા ${ }_{86}^{222} Rn$ ન્યુક્લિયસમાં $\alpha$-ક્ષય પામે છે. ઉત્સર્જિત $\alpha$ કણની ગતિઊર્જા $4.44 \text{ MeV}$ માલૂમ પડે છે. ત્યારબાદ ${ }_{86}^{222} Rn$ ન્યુક્લિયસ $\gamma$-ક્ષય દ્વારા તેની ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં આવે છે. ઉત્સર્જિત $\gamma$-ફોટોનની ઊર્જા . . . . . . . $\text{keV}$ છે.
[આપેલ છે: ${ }_{88}^{226} Ra$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 226.005 \text{ u}$,${ }_{86}^{222} Rn$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 222.000 \text{ u}$,$\alpha$ કણનું પરમાણ્વીય દળ $= 4.000 \text{ u}$,$1 \text{ u} = 931 \text{ MeV}/c^2$]

$600\,MW$ ના ન્યુક્લિયર રિએક્ટરને ચલાવવા માટે પ્રતિ મિનિટ કેટલા દળનું યુરેનિયમ નાશ પામવું જોઈએ?

જો થર્મોન્યુક્લિયર પ્રક્રિયામાં $1 \, g$ હાઇડ્રોજનનું $0.993 \, g$ હિલિયમમાં રૂપાંતર થાય,તો પ્રક્રિયામાં મુક્ત થતી ઉર્જા ......... $J$ છે.

નીચેની બે ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયાઓ માટે,ન્યુક્લિયસ $X$ અને $Y$ ના પરમાણુ ક્રમાંક અને દળ ક્રમાંક અનુક્રમે કેટલા થશે?
$(I) \, _{92}^{235}U + _{0}^{1}n \rightarrow X + _{35}^{85}Br + 3 _{0}^{1}n$
$(II) \, _{3}^{6}Li + _{1}^{2}H \rightarrow Y + _{2}^{4}He$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo