એમાઈન સંયોજનોના ભૌતિક ગુણધર્મો સમજાવો. એમાઈન સંયોજનોનો બેઝિક સ્વભાવ (પ્રકૃતિ) સમજાવો.

(N/A) નીચાણવાળા એલિફેટિક એમાઈન માછલી જેવી ગંધ ધરાવતા વાયુઓ છે. ત્રણ કે તેથી વધુ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈન પ્રવાહી છે અને તેનાથી ઉચ્ચ એમાઈન ઘન છે.
એનિલીન અને અન્ય એરિલ એમાઈન સામાન્ય રીતે રંગહીન હોય છે પરંતુ વાતાવરણીય ઓક્સિડેશનને કારણે સંગ્રહ દરમિયાન રંગીન બની જાય છે.
નીચાણવાળા એલિફેટિક એમાઈન પાણીમાં દ્રાવ્ય છે કારણ કે તેઓ પાણીના અણુઓ સાથે હાઈડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે.
જો કે,હાઈડ્રોફોબિક આલ્કાઈલ ભાગના કદમાં વધારાને કારણે એમાઈનના મોલર દળમાં વધારા સાથે દ્રાવ્યતા ઘટે છે. ઉચ્ચ એમાઈન મૂળભૂત રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
એમાઈન આલ્કોહોલ,ઈથર અને બેન્ઝીન જેવા કાર્બનિક દ્રાવકોમાં દ્રાવ્ય છે.
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઈન એક અણુના નાઈટ્રોજન અને બીજા અણુના હાઈડ્રોજન વચ્ચે હાઈડ્રોજન બંધનને કારણે આંતર-આણ્વીય જોડાણમાં જોડાયેલા હોય છે.
આ આંતર-આણ્વીય જોડાણ દ્વિતીયક એમાઈન કરતા પ્રાથમિક એમાઈનમાં વધુ હોય છે કારણ કે તેમાં હાઈડ્રોજન બંધ બનાવવા માટે બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તૃતીયક એમાઈનમાં હાઈડ્રોજન બંધ બનાવવા માટે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ ઉપલબ્ધ ન હોવાને કારણે આંતર-આણ્વીય જોડાણ હોતું નથી. તેથી,આઈસોમેરિક એમાઈનના ઉત્કલન બિંદુઓનો ક્રમ નીચે મુજબ છે: પ્રાથમિક > દ્વિતીયક > તૃતીયક.
લગભગ સમાન મોલર દળ ધરાવતા એમાઈન,આલ્કોહોલ અને આલ્કેનનું ઉત્કલન બિંદુ:

સંયોજન	મોલર દળ $(g/mol)$ અને ઉત્કલન બિંદુ $(K)$
$n-C_4H_9NH_2$	$73, 350.8$
$(C_2H_5)_2NH$	$73, 329.3$
$C_2H_5N(CH_3)_2$	$73, 310.8$
$C_2H_5CH(CH_3)_2$	$72, 300.3$
$n-C_4H_9OH$	$74, 390.3$

એમાઈન,બેઝિક પ્રકૃતિના હોવાથી,ક્ષાર બનાવવા માટે એસિડ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
$NaOH$ જેવા બેઝ સાથે સારવાર કરવા પર એમાઈન ક્ષાર મૂળ એમાઈનને પુનર્જીવિત કરે છે.
$RNH_3^+X^- + OH^- \longrightarrow RNH_2 + H_2O + X^-$
એમાઈન ક્ષાર પાણીમાં દ્રાવ્ય છે પરંતુ ઈથર જેવા કાર્બનિક દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય છે.
આ પ્રતિક્રિયા પાણીમાં અદ્રાવ્ય બિન-બેઝિક કાર્બનિક સંયોજનોમાંથી એમાઈનને અલગ કરવા માટેનો આધાર છે.
એમાઈનમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ઈલેક્ટ્રોનની અબંધકારક જોડી હોય છે,જેના કારણે તેઓ લુઈસ બેઝ તરીકે વર્તે છે.
$RNH_2 + H_2O \rightleftharpoons RNH_3^+ + OH^-$
$K = \frac{[RNH_3^+][OH^-]}{[RNH_2][H_2O]}$
$K[H_2O] = \frac{[RNH_3^+][OH^-]}{[RNH_2]}$
$K_b = \frac{[RNH_3^+][OH^-]}{[RNH_2]}$
$pK_b = -\log K_b$
$K_b$ નું મૂલ્ય જેટલું મોટું અથવા $pK_b$ નું મૂલ્ય જેટલું નાનું,તેટલો બેઝ મજબૂત.
એમોનિયાનું $pK_b$ મૂલ્ય $4.75$ છે. આલ્કાઈલ જૂથોની $+I$ અસરને કારણે એલિફેટિક એમાઈન એમોનિયા કરતા મજબૂત બેઝ છે,જે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ઉચ્ચ ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા તરફ દોરી જાય છે.
તેમના $pK_b$ મૂલ્યો $3$ થી $4.22$ ની રેન્જમાં હોય છે.
બીજી બાજુ,એરોમેટિક એમાઈન એરિલ જૂથની ઈલેક્ટ્રોન ખેંચવાની પ્રકૃતિને કારણે એમોનિયા કરતા નબળા બેઝ છે.