શ્વેત પ્રકાશનું વિભાજન (dispersion) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
લાંબા સમયથી જાણીતું છે કે જ્યારે સૂર્યપ્રકાશનું એક સાંકડું કિરણ,જેને સામાન્ય રીતે શ્વેત પ્રકાશ કહેવામાં આવે છે,તે કાચના પ્રિઝમ પર આપાત થાય છે,ત્યારે બહાર આવતો પ્રકાશ ઘણા રંગોનો બનેલો જોવા મળે છે.
વાસ્તવમાં રંગોમાં સતત વિવિધતા હોય છે,પરંતુ વ્યાપકપણે,ક્રમમાં દેખાતા વિવિધ ઘટક રંગો આ મુજબ છે: જાંબલી,નીલો,વાદળી,લીલો,પીળો,નારંગી અને લાલ (જેને $VIBGYOR$ સંજ્ઞા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે).
લાલ પ્રકાશ સૌથી ઓછો વળે છે જ્યારે જાંબલી પ્રકાશ સૌથી વધુ વળે છે.
પ્રકાશનું તેના ઘટક રંગોમાં વિભાજન થવાની ઘટનાને વિભાજન (dispersion) કહેવામાં આવે છે.
પ્રકાશના રંગીન ઘટકોની ભાતને પ્રકાશનું વર્ણપટ (spectrum) કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેનામાંથી કયો વક્ર કાચના વક્રીભવનાંક $\mu$ અને પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $\lambda$ વચ્ચેનો સાચો આલેખ દર્શાવે છે?

ક્રાઉન ગ્લાસ પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગોમાં થતું વિચલન અનુક્રમે $2.84^\circ$,$3.28^\circ$ અને $3.72^\circ$ છે. પ્રિઝમના દ્રવ્યની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) શોધો.

વિચલન વગરના વિભાજન (dispersion without deviation) ની ઘટનામાં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

એક પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.5140, 1.5170$ અને $1.5318$ છે. આ પ્રિઝમનો વિભેદન પાવર (dispersive power) શોધો. બીજા પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.6434, 1.6499$ અને $1.6852$ છે. બીજા પ્રિઝમનો વિભેદન પાવર શોધો.

Difficult
View Solution

જો કોઈ માધ્યમ માટે લાલ,જાંબલી અને પીળા પ્રકાશના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.42$,$1.62$ અને $1.50$ હોય,તો તેની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo