Class 12Chemistry8-2.Carboxylic acids and Their derivativeProperties of Carboxylic Acids and Their Derivatives
Mediumડીકાર્બોક્સિલેશન (decarboxylation) ઉદાહરણો સાથે સમજાવો. અથવા,કાર્બોક્સિલિક એસિડ પદ્ધતિ દ્વારા મળતી નીપજ ઉદાહરણો સાથે આપો.
(N/A) કાર્બોક્સિલિક એસિડના સોડિયમ ક્ષારને સોડા લાઈમ (સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ અને કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડનું મિશ્રણ) સાથે ગરમ કરતા,મૂળ કાર્બોક્સિલિક એસિડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો ધરાવતા આલ્કેન મળે છે. કાર્બોક્સિલિક એસિડમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ દૂર કરવાની આ પ્રક્રિયાને ડીકાર્બોક્સિલેશન કહેવાય છે.
$RCOOH \xrightarrow{\text{Soda lime, } \Delta} RH + Na_2CO_3$
સોડા લાઈમ એ સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ અને કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ નું મિશ્રણ છે. સોડા લાઈમમાં રહેલ $NaOH$ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
ઉદાહરણ-$1$: ઈથેનોઈક એસિડ (એસેટિક એસિડ) માંથી મિથેન.
$CH_3COONa + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} CH_4 + Na_2CO_3$
ઉદાહરણ-$2$: પ્રોપેનોઈક એસિડમાંથી ઈથેન.
$CH_3CH_2COONa + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} C_2H_6 + Na_2CO_3$
$RCOOH \xrightarrow{\text{Soda lime, } \Delta} RH + Na_2CO_3$
સોડા લાઈમ એ સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ અને કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ નું મિશ્રણ છે. સોડા લાઈમમાં રહેલ $NaOH$ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
ઉદાહરણ-$1$: ઈથેનોઈક એસિડ (એસેટિક એસિડ) માંથી મિથેન.
$CH_3COONa + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} CH_4 + Na_2CO_3$
ઉદાહરણ-$2$: પ્રોપેનોઈક એસિડમાંથી ઈથેન.
$CH_3CH_2COONa + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} C_2H_6 + Na_2CO_3$
Explore More
Similar Questions
વિધાન: $CH_3COCl$ ની $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી $CH_3CONH_2$ માં રૂપાંતર થાય છે.
કારણ: $Cl^{-}$ એ પ્રબળ ન્યુક્લિયોફાઇલ અને સારો લિવિંગ ગ્રુપ છે.
કારણ: $Cl^{-}$ એ પ્રબળ ન્યુક્લિયોફાઇલ અને સારો લિવિંગ ગ્રુપ છે.
MediumAIIMS 2011
View Solutionનીચેની પ્રક્રિયામાં વપરાતા પ્રક્રિયકને ઓળખો.
બેન્ઝોઇક એસિડ $\xrightarrow{\text{Reagent}}$ બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $+$ ફોસ્ફરસ ઓક્સિક્લોરાઇડ $+$ હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ
બેન્ઝોઇક એસિડ $\xrightarrow{\text{Reagent}}$ બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $+$ ફોસ્ફરસ ઓક્સિક્લોરાઇડ $+$ હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ
જ્યારે કાર્બોક્સિલિક એસિડ કીટોન આપવા માટે ઓર્ગેનોલિથિયમ પ્રક્રિયકો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે ક્યારેક આડઅસરો થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,
$HOCH_2CH_2CH(CH_3)CH_2CH_2COOH$ $\xrightarrow[(x) \, CH_3Li]{tetrahydro\,furan}$ $\xrightarrow[NH_4Cl]{H_2O}$ $\underset{63\%}{\text{Compound } A: HOCH_2CH_2CH(CH_3)CH_2CH_2COCH_3}$ + $\underset{37\%}{\text{Compound } (B)}$
ઉપરની પ્રતિક્રિયામાં $(x)$ નું મૂલ્ય છે:
$HOCH_2CH_2CH(CH_3)CH_2CH_2COOH$ $\xrightarrow[(x) \, CH_3Li]{tetrahydro\,furan}$ $\xrightarrow[NH_4Cl]{H_2O}$ $\underset{63\%}{\text{Compound } A: HOCH_2CH_2CH(CH_3)CH_2CH_2COCH_3}$ + $\underset{37\%}{\text{Compound } (B)}$
ઉપરની પ્રતિક્રિયામાં $(x)$ નું મૂલ્ય છે:
Difficult
View Solutionમુખ્ય નીપજ $(A)$ શું છે?
Difficult
View Solutionપ્રક્રિયા $R-CH_2-CH_2-COOH \xrightarrow[Br_2]{Red \ P} R-CH_2-CH(Br)-COOH$ ને શું કહેવામાં આવે છે?
MediumAIIMS 2017
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo