ઓક્સિડેશન આંક પદ્ધતિ દ્વારા રેડોક્સ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવાની સમજૂતી આપો.
(N/A) ઓક્સિડેશન આંક પદ્ધતિને નીચેના પગલાંઓ દ્વારા સમજાવી શકાય છે:
પગલું-$1$: દરેક પ્રક્રિયક અને નીપજ માટે સાચું રાસાયણિક સૂત્ર લખો.
પગલું-$2$: પ્રક્રિયામાં રહેલા તમામ તત્વોને ઓક્સિડેશન આંક આપીને કયા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર થાય છે તે ઓળખો.
પગલું-$3$: પ્રતિ પરમાણુ અને સમગ્ર અણુ અથવા આયન માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો વધારો કે ઘટાડો ગણો. જો આ વધારો અને ઘટાડો સમાન ન હોય,તો તેમને સમાન કરવા માટે યોગ્ય સહગુણકો વડે ગુણાકાર કરો.
પગલું-$4$: જો પ્રક્રિયા જલીય માધ્યમમાં થતી હોય,તો આયનોની સંડોવણી ધ્યાનમાં લો. બંને બાજુના કુલ આયનીય વીજભાર સમાન થાય તે રીતે યોગ્ય બાજુએ $H^{+}$ અથવા $OH^{-}$ આયનો ઉમેરો. એસિડિક દ્રાવણ માટે $H^{+}$ અને બેઝિક દ્રાવણ માટે $OH^{-}$ નો ઉપયોગ કરો.
પગલું-$5$: પ્રક્રિયકો અથવા નીપજોમાં પાણીના $(H_{2}O)$ અણુઓ ઉમેરીને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા સંતુલિત કરો. અંતે,ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા તપાસો. જો બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોય,તો સમીકરણ સંતુલિત છે.
પગલું-$1$: દરેક પ્રક્રિયક અને નીપજ માટે સાચું રાસાયણિક સૂત્ર લખો.
પગલું-$2$: પ્રક્રિયામાં રહેલા તમામ તત્વોને ઓક્સિડેશન આંક આપીને કયા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર થાય છે તે ઓળખો.
પગલું-$3$: પ્રતિ પરમાણુ અને સમગ્ર અણુ અથવા આયન માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો વધારો કે ઘટાડો ગણો. જો આ વધારો અને ઘટાડો સમાન ન હોય,તો તેમને સમાન કરવા માટે યોગ્ય સહગુણકો વડે ગુણાકાર કરો.
પગલું-$4$: જો પ્રક્રિયા જલીય માધ્યમમાં થતી હોય,તો આયનોની સંડોવણી ધ્યાનમાં લો. બંને બાજુના કુલ આયનીય વીજભાર સમાન થાય તે રીતે યોગ્ય બાજુએ $H^{+}$ અથવા $OH^{-}$ આયનો ઉમેરો. એસિડિક દ્રાવણ માટે $H^{+}$ અને બેઝિક દ્રાવણ માટે $OH^{-}$ નો ઉપયોગ કરો.
પગલું-$5$: પ્રક્રિયકો અથવા નીપજોમાં પાણીના $(H_{2}O)$ અણુઓ ઉમેરીને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા સંતુલિત કરો. અંતે,ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા તપાસો. જો બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોય,તો સમીકરણ સંતુલિત છે.
Explore More
Similar Questions
સાચું કે ખોટું: પ્રક્રિયા $Cr_2O_7^{2-} \xrightarrow{H^{+}} Cr^{3+}$ માં,$Cr_2O_7^{2-}$ નું તુલ્ય દળ $\frac{\text{આણ્વીય દળ}}{6}$ છે.
Easy
View Solutionરેડોક્ષ પ્રક્રિયા માટે,એસિડિક માધ્યમમાં એક મોલ $MnO_4^-$ કેટલા મોલ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારશે?
Easy
View Solutionનીચેની પ્રક્રિયામાં કેટલા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવાય છે?
$3Fe + 4H_2O \to Fe_3O_4 + 4H_2$
$3Fe + 4H_2O \to Fe_3O_4 + 4H_2$
Medium
View Solution$1$ મોલ $Sn^{2+}$ આયનો દ્વારા કેટલા મોલ $K_2Cr_2O_7$ નું રિડક્શન થશે?
Medium
View Solutionનીચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા જુઓ:
$Cr_2O_7^{2-} + XH^{+} + 6Fe^{2+} \rightarrow YCr^{3+} + 6Fe^{3+} + ZH_2O$
$X$,$Y$ અને $Z$ નો સરવાળો $.......$ છે.
$Cr_2O_7^{2-} + XH^{+} + 6Fe^{2+} \rightarrow YCr^{3+} + 6Fe^{3+} + ZH_2O$
$X$,$Y$ અને $Z$ નો સરવાળો $.......$ છે.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo