અક્ષીય કંકાલ તંત્રના વિવિધ ભાગો/ઘટકોનું આકૃતિ સાથે વર્ણન કરો.

(N/A) અક્ષીય કંકાલ $80$ અસ્થિઓનું બનેલું છે જે શરીરની મુખ્ય ધરી પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
- ખોપરી,કરોડસ્તંભ,ઉરોસ્થિ અને પાંસળીઓ અક્ષીય કંકાલ બનાવે છે.
$(a)$ ખોપરી: તે બે પ્રકારના અસ્થિઓ - મસ્તિષ્ક અને ચહેરાના અસ્થિઓનું બનેલું છે,જે કુલ $22$ અસ્થિઓ છે.
- મસ્તિષ્ક પેટી: મસ્તિષ્કના અસ્થિઓ $8$ હોય છે. તે મગજ માટે સખત,રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે.
મસ્તિષ્ક પેટી બનાવતા અસ્થિઓ: $1$ અગ્રકપાલી,$2$ મધ્યકપાલી,$2$ શંખક,$1$ પશ્ચકપાલી,$1$ સ્ફિનોઇડ,$1$ એથમોઇડ. કુલ = $8$.
મસ્તિષ્કના અસ્થિઓ એકબીજા સાથે સીવણ (Sutures) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જે અચલ સાંધા છે.
- ચહેરાનો ભાગ $14$ અસ્થિઓનો બનેલો છે: $2$ નાસાસ્થિ,$2$ મેક્સિલા,$2$ પેલેટાઇન,$2$ ઝાયગોમેટિક,$2$ લેક્રિમલ,$2$ કોન્ચી,$1$ વોમર,$1$ હનુ (મેન્ડિબલ). કુલ = $14$.
- મુખગુહાના તળિયે એક $U$-આકારનું હાયોઇડ અસ્થિ આવેલું હોય છે.
- દરેક મધ્યકર્ણમાં ત્રણ નાના અસ્થિઓ હોય છે - મેલિયસ,ઇન્કસ અને સ્ટેપ્સ,જેને સામૂહિક રીતે કર્ણ અસ્થિકાઓ કહેવાય છે.
ખોપરીનો ભાગ કરોડસ્તંભ સાથે બે પશ્ચકપાલી અસ્થિગુચ્છ (Occipital condyles) દ્વારા જોડાય છે (ખોપરીને ડાયકોન્ડિલિક કહેવાય છે).
$(b)$ કરોડસ્તંભ: તે $26$ ક્રમિક રીતે ગોઠવાયેલા એકમોનું બનેલું છે જેને કશેરુકાઓ કહેવાય છે અને તે પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલું હોય છે.
- દરેક કશેરુકામાં એક મધ્યસ્થ પોલાણ હોય છે જેને ચેતાનાલ કહેવાય છે,જેમાંથી કરોડરજ્જુ પસાર થાય છે.
- કરોડસ્તંભમાં: $(1)$ ગ્રીવા કશેરુકા $(7)$,$(2)$ ઉરસ કશેરુકા $(12)$,$(3)$ કટિ કશેરુકા $(5)$,$(4)$ ત્રિકાસ્થિ ($1$ સંયુક્ત),$(5)$ પૂચ્છાસ્થિ ($1$ સંયુક્ત). કુલ = $26$.
કાર્ય: તે કરોડરજ્જુનું રક્ષણ કરે છે,માથાને ટેકો આપે છે અને પાંસળીઓ તથા પીઠના સ્નાયુઓ માટે જોડાણ સ્થાન પૂરું પાડે છે.
$(c)$ ઉરોસ્થિ: તે ઉરસના વક્ષ મધ્યરેખા પર આવેલું એક ચપટું અસ્થિ છે.
$(d)$ પાંસળીઓ: પાંસળીઓની $12$ જોડ હોય છે. દરેક પાંસળી એક પાતળું,ચપટું અસ્થિ છે જે પૃષ્ઠ બાજુએ કરોડસ્તંભ સાથે અને વક્ષ બાજુએ ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલું હોય છે. તેના પૃષ્ઠ છેડે બે જોડાણ સપાટીઓ હોય છે,તેથી તેને બાયસેફાલિક કહેવાય છે.
- સાચી પાંસળીઓ: પ્રથમ $7$ જોડ પૃષ્ઠ બાજુએ ઉરસ કશેરુકા સાથે અને વક્ષ બાજુએ હાયલિન કાસ્થ કાસ્થિ દ્વારા ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
- ખોટી પાંસળીઓ: $8$મી,$9$મી અને $10$મી જોડ સીધી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાતી નથી પરંતુ $7$મી પાંસળી સાથે હાયલસ્થ કાસ્થિ દ્વારા જોડાય છે. તેમને વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રિયલ પાંસળીઓ કહેવાય છે.
- તરતી પાંસળીઓ: $11$મી અને $12$મી જોડ વક્ષ બાજુએ જોડાયેલી હોતી નથી.
ઉરસ કશેરુકા,પાંસળીઓ અને ઉરોસ્થિ મળીને પાંસળી પિંજર બનાવે છે,જે ફેફસાં,હૃદય અને મોટી રુધિરવાહિનીઓનું રક્ષણ કરે છે.