વિવર્તનની ભાત (diffraction pattern) જોવા માટેના સૌથી સરળ પ્રયોગોનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. રેઝર બ્લેડનો પ્રયોગ: બે રેઝર બ્લેડને એવી રીતે ગોઠવો કે તેમની ધાર એકબીજાને સમાંતર અને ખૂબ નજીક હોય,જેથી એક સાંકડી સ્લિટ બને. જ્યારે તમે આ સાંકડી સ્લિટમાંથી દૂર રહેલા બલ્બના ફિલામેન્ટને જુઓ છો,ત્યારે પ્રકાશના વિવર્તનને કારણે ફિલામેન્ટની આસપાસ પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત (તેજસ્વી અને અંધારી) પટ્ટીઓ જોવા મળે છે.
$2$. આંગળીઓનો પ્રયોગ: તમારી આંગળીઓને એકબીજાની ખૂબ નજીક લાવો અને તેમની વચ્ચેની સાંકડી જગ્યામાંથી દૂરના પ્રકાશના સ્ત્રોતને જુઓ. તમને વિવર્તનની ભાત જોવા મળશે.
$3$. ખાદીના કપડાનો પ્રયોગ: ખાદીના ઝીણા વણાટવાળા કપડાના ટુકડામાંથી દૂરના બલ્બને જુઓ. કપડાના રેસા વિવર્તન ગ્રેટીંગ તરીકે કામ કરે છે,અને તમને પ્રકાશના સ્ત્રોતની આસપાસ તેજસ્વી અને અંધારી પટ્ટીઓ જોવા મળશે.
$4$. પિનહોલનો પ્રયોગ: સોડિયમ લેમ્પ જેવા એકવર્ણી પ્રકાશના સ્ત્રોતની સામે એક નાનકડું છિદ્ર (પિનહોલ) ધરાવતો અપારદર્શક પડદો મૂકો. જ્યારે પ્રકાશ આ પિનહોલમાંથી પસાર થઈને દૂરના પડદા પર પડે છે,ત્યારે તમને તેજસ્વી અને અંધારી પટ્ટીઓ ધરાવતી વિવર્તનની ભાત જોવા મળે છે.

Explore More

Similar Questions

બે સ્લિટ્સ એકબીજાથી $1 \,mm$ દૂર છે અને પડદો સ્લિટ્સથી $1 \,m$ દૂર રાખેલ છે. $500 \,nm$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સિંગલ સ્લિટ પેટર્નના મધ્યસ્થ અધિક્તમની અંદર ડબલ સ્લિટ પેટર્નના $10$ અધિક્તમ મેળવવા માટે દરેક સ્લિટની પહોળાઈ $\ldots \ldots \ldots \times 10^{-4} \,m$ છે.

$5000 \,\mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો પ્રકાશ એક સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. સિંગલ સ્લિટ વિવર્તનને કારણે પ્રથમ વિવર્તન ન્યૂનતમ $\theta = 30^o$ પર જોવા મળે છે. તો સ્લિટની પહોળાઈ કેટલી હશે?

વિવર્તન (diffraction) જોવા માટે,અવરોધનું કદ

તરંગલંબાઈ $\lambda$ ધરાવતો પ્રકાશ $a$ પહોળાઈની એક સ્લિટ પર આપાત થાય છે અને સ્લિટ તથા પડદા વચ્ચેનું અંતર $D$ છે. વિવર્તનની ભાતમાં,જો સ્લિટની પહોળાઈ એ મધ્યસ્થ અધિક્તમની પહોળાઈ જેટલી હોય,તો $D=$

એક સ્લિટ વિવર્તન ભાતમાં,વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $628 \text{ nm}$ છે અને સ્લિટની પહોળાઈ $0.2 \text{ mm}$ છે. મધ્યસ્થ અધિક્તમની કોણીય પહોળાઈ $\alpha \times 10^{-2} \text{ ડિગ્રી}$ છે. $\alpha$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે. ($\pi = 3.14$ લો)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo