નીચેની પ્રક્રિયાઓ ધ્યાનમાં લો:
$(a)$ $6CO_{2(g)} + 6H_2O_{(l)} \to C_6H_{12}O_{6(aq)} + 6O_{2(g)}$
$(b)$ $O_{3(g)} + H_2O_{2(l)} \to H_2O_{(l)} + 2O_{2(g)}$
આ પ્રક્રિયાઓને નીચે મુજબ લખવી શા માટે વધુ યોગ્ય છે:
$(a)$ $6CO_{2(g)} + 12H_2O_{(l)} \to C_6H_{12}O_{6(aq)} + 6H_2O_{(l)} + 6O_{2(g)}$
$(b)$ $O_{3(g)} + H_2O_{2(l)} \to H_2O_{(l)} + O_{2(g)} + O_{2(g)}$
ઉપરાંત,ઉપરની $(a)$ અને $(b)$ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાઓની ક્રિયાવિધિ (માર્ગ) તપાસવા માટે એક પદ્ધતિ સૂચવો.

(N/A) પ્રકાશસંશ્લેષણ એ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે જે ઘણા તબક્કાઓમાં થાય છે. આઇસોટોપિક લેબલિંગનો ઉપયોગ કરીને પ્રાયોગિક પુરાવા દર્શાવે છે કે પ્રકાશસંશ્લેષણમાં મુક્ત થતો તમામ ઓક્સિજન પાણીમાંથી આવે છે,કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાંથી નહીં. તેથી,પ્રક્રિયામાં $H_2O$ ના $12$ અણુઓ સામેલ છે અને $6$ અણુઓ આડપેદાશ તરીકે મુક્ત થાય છે.
$(b)$ ઓઝોન $(O_3)$ અને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયામાં,ઉત્પન્ન થયેલા બે ઓક્સિજન અણુઓ અલગ-અલગ પ્રક્રિયકોમાંથી આવે છે. ખાસ કરીને,એક $O_2$ અણુ $O_3$ માંથી અને બીજો $H_2O_2$ માંથી આવે છે. તેને $O_{2(g)} + O_{2(g)}$ તરીકે લખવાથી આ અલગ મૂળ સ્પષ્ટ થાય છે.
પદ્ધતિ: આ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાઓનો માર્ગ આઇસોટોપિક લેબલિંગ (દા.ત.,$^{18}O$ આઇસોટોપનો ઉપયોગ કરીને) દ્વારા તપાસી શકાય છે. પ્રક્રિયા $(a)$ માટે,$^{18}O$ લેબલવાળા પાણી $(H_2^{18}O)$ નો ઉપયોગ એ પુષ્ટિ કરવા માટે થાય છે કે મુક્ત થયેલ $O_2$ માં $^{18}O$ આઇસોટોપ છે. પ્રક્રિયા $(b)$ માટે,$O_3$ અથવા $H_2O_2$ ને $^{18}O$ સાથે લેબલ કરવાથી સંશોધકો ઉત્પન્ન થયેલા ઓક્સિજન વાયુના સ્ત્રોતને ટ્રેક કરી શકે છે.