શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવામાં કાનની ભૂમિકા વિશે ટિપ્પણી કરો.

(N/A) અંતઃકર્ણમાં આવેલું વેસ્ટિબ્યુલર તંત્ર શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવા માટે જવાબદાર મુખ્ય સંવેદનાત્મક રચના છે.
વેસ્ટિબ્યુલર તંત્ર બે મુખ્ય ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. અર્ધવર્તુળી નલિકાઓ: ત્રણ અર્ધવર્તુળી નલિકાઓ હોય છે,જેમાંથી દરેકનો આધાર ફૂલેલો હોય છે જેને તુમ્બિકા (ampulla) કહેવાય છે. તુમ્બિકામાં ક્રિસ્ટા એમ્પ્યુલેરિસ નામની ઉપસેલી રચના હોય છે,જેમાં વાળ કોષો (hair cells) આવેલા હોય છે. આ નલિકાઓ માથાની ભ્રમણીય અથવા કોણીય ગતિ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
$2$. ઓટોલિથ અંગ (ઉદરિકા અને પેસિકા): આ વેસ્ટિબ્યુલના ભાગમાં આવેલા હોય છે અને તેમાં મેક્યુલા નામની ઉપસેલી રચના હોય છે. મેક્યુલામાં વાળ કોષો હોય છે અને તે ઓટોલિથ્સ નામના કેલ્શિયમ કાર્બોનેટના સ્ફટિકો ધરાવતા જેલી જેવા સ્તરથી ઢંકાયેલું હોય છે. આ રચનાઓ રેખીય પ્રવેગ અને ગુરુત્વાકર્ષણની સાપેક્ષમાં માથાની સ્થિતિમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
કાર્યપદ્ધતિ: જ્યારે માથું હલે છે,ત્યારે અર્ધવર્તુળી નલિકાઓમાં રહેલું અંતઃલસિકા (endolymph) અથવા ઉદરિકા અને પેસિકામાં રહેલા ઓટોલિથ્સ સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ ગતિ જેલી જેવા પટલનું વિસ્થાપન કરે છે,જે બદલામાં વાળ કોષોને વાળે છે. આ વાળવાથી ચેતા આવેગો ઉત્પન્ન થાય છે જે વેસ્ટિબ્યુલર ચેતા દ્વારા મગજ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે,જેનાથી શરીર તેની મુદ્રાને સમાયોજિત કરી શકે છે અને સંતુલન જાળવી શકે છે.